سخنان نادرست غیاث آبادی درباره همسر کوروش

گفته هرودوت (مورخ یونانی) درباره همسران کوروش کمی مبهم است. در کتاب تاریخ هرودوت بخش ویژه ای به این موضوع اختصاص ندارد و موارد جسته و گریخته بیان می شود. در بسیاری از این موارد خود هرودوت اظهار می دارد که به مواردی که شنیده اطمینان ندارد و آنها را نقد می کند. آقای غیاث آبادی مواردی که خود هرودوت هم به آن شک دارد را خیلی قاطع بیان نموده اند.

هرودوت در جایی می گوید:

مادر کمبوجیه کاساندان دختر فرناسپ بود که پیش از کوروش درگذشته و کوروش آیین سوگواری بزرگی برایش برپا و در سراسر شاهنشاهی سوگ همگانی اعلام کرده بود.

تاریخ هرودوت، کتاب ۲، بند ۱

 

در جای دیگر می گوید:

مصریان کمبوجیه را هم میهن خود و پسر همین دختر یعنی آپری یس می دانند و می گویند خواستگار این دختر از آماسیس، کوروش بوده است و نه کمبوجیه. اما این ادعا کاملا بی پایه است...

تاریخ هرودوت، کتاب ۳، بند ۲

 

البته هرودوت قبل از این اعلام می کند که کمبوجیه پسر کوروش، خواستگار یک زن مصری به نام «نی تتیس» بوده که دختر آماسیس فرعون مصر بوده است.

در جای دیگر هرودوت می گوید:

البته روایت دیگری نیز شنیده ام که اصلا به آن باورندارم: می گویند بانویی پارسی به دیدار همسران کوروش رفت و هنگامی که چشمش به کودکان درشت و زیبای اطراف کاساندان افتاد لب به ستایش فراوان آنان گشود. آن گاه کاساندان که همسر کوروش بود گفت:« بله، می بینی چه بچه هایی دارم! و آنگاه کوروش به من توجهی ندارد و چشمش همیشه در پی این زن مصری است که تازه گرفته است»

تاریخ هرودوت، کتاب ۳، بند ۳

 

همانطور که مشاهده می کنید خود هرودوت هم به این داستان هایی که به نظر می آید در کوچه و بازار ساخته و پرداخته شده اند؛ باور ندارد. مشخص نیست بالاخره یک زن مصری همسر کوروش بوده است یا خیر! نام این زن مصری چه بوده؟ «نی تتیس» یا « آپری یس»؟ اینطور که معلوم است هرودوت وجود این همسر را رد می کند.

ولی غیاث آبادی خیلی قاطع می گوید: «نییتیس دختر آماسیس دوم فرعون مصر که کاساندان نگران توجه زیاد کوروش به او بود.» غیاث آبادی به گفته های پر از ابهام و افسانه ای هرودوت اشاره می کند و آنها را حقایق تاریخی می داند.

به طور کلی تاریخ هرودوت سرشار از داستان ها و افسانه های دور از منطق است و همین موضوع گاهی اوقات، قابل استناد بودن گفته های این مورخ را زیر سوال می برد. یکی از این داستان های پر از ابهام داستان خواستگاری کوروش از ملکه ماساژت هاست. هرودوت بعد از بیان این داستان که به مرگ کوروش می انجامد اظهار می کند:

درباره چگونگی مرگ کوروش روایات گوناگونی شنیده ام، اما روایتی را که نقل کردم، بیش از بقیه برای من درخور اعتماد می نمود.

تاریخ هرودوت، کتاب ١، بند ٢١۴

 

مشاهده می کنید که تقریبا همه گفته های هرودوت در این موضوع با شک و تردید روبروست و مشخص نیست با توجه به تاریخ هرودوت، کوروش چند همسر داشته است! فقط هرودوت به صورت روشن از کاساندان به عنوان همسر کوروش نام می برد. درباره مرگ کوروش هم مورخان دیگر نظرات دیگری دارند که در گفته آنها خبری از شخصی به نام تومیریس به عنوان ملکه ماساژت ها نیست.

برای دانش بیشتر بنگرید به: مرگ کوروش بزرگ

 

غیاث آبادی معتقد است که کوروش با خاله خود ازدواج کرده است. در حالی که هیچ منبعی بیان نمی کند. داستان آنجاست که هرودوت و گزنفون(مورخان یونانی)، «آستیاگ» پادشاه ماد را پدر بزرگ کوروش می دانند. اگر این موضوع را بپذیریم دختر آستیاگ می شود خاله ی کوروش.

اما کتزیاس دیگر مورخ یونانی می گوید که کوروش هیچ نسبت خانوادگی با آستیاگ نداشته است و فقط همین مورخ است که از ازدواج کوروش با دختر آستیاگ سخن به میان می آورد.

خلاصه فوتیوس از تاریخ کتزیاس، کتاب ۲، بند ۱

کتزیاس می گوید:

کوروش(دختر) آستیاگ، آمی تیس را نخست با احترامی شایسته ی یک مادر پذیرا شد، سپس (او) به همسری کوروش برگزیده شد.

خلاصه فوتیوس از تاریخ کتزیاس، کتاب ۲، بند ۵

 

با توجه به گفته کتزیاس کوروش با همسرش هیچ نسبت خانوادگی نداشته است. لازم به ذکر است که در روایاتی که از کتزیاس به جا مانده است، اثری از همسر دیگری به جز آمی تیس نمی بینیم.

 

اما گزنفون دیگر مورخ یونانی، معتقد است که کوروش با دختر دایی خود ازدواج کرده است. این موضوع با داستان بسیار زیبایی در کتاب کوروش نامه ( یا تربیت کوروش) موجود است. دایی کوروش با فراخواندن دخترش به کوروش می گوید:

این همان دختر بچه ای است که هنگامیکه شما یک پسربچه بودید و برای بازدید از ما می آمدید؛ همیشه او را در آغوش میگرفتید. و هرگاه کسی از او می پُرسید که با چه کسی میخواهد زناشویی کند، او همیشه میگفت: « با کوروش».

کوروش نامه گزنفون، دفتر ۸، بخش ۵، بند ۱۹، ترجمه خشایار رخسانی

 

لازم به ذکر است که در کوروش نامه هم غیر از این همسر، همسر دیگری برای کوروش معرفی نمی شود.

در این کتاب اشاراتی وجود دارد که به نوعی تک همسر بودن او را تأیید می کند. کوروش هنگامی که به مرگ نزدیک می شود، به درگاه ایزدان اینچنین راز و نیاز می کند:

لابه کنان در می خواهم از درگاهتان که نیز بنوازید فرزندان مرا، و همسر مرا، و سرزمین پدران مرا، و روا ببینید مرا مرگ چنان باشد که زندگی بوده است

کوروش نامه گزنفون، دفتر ۸، بخش ۷، بند ۳، ترجمه ابوالحسن تهامی

 (از آنجایی که گزنفون یک یونانی بوده و کتاب هم به زبان یونانی و برای مخاطب یونانی نوشته شده است لفظ ایزدان و زئوس در کوروش نامه گزنفون زیاد دیده می شود)

 

همچنین در این منبع به یکی بودن مادر فرزندان کوروش اشاره می شود. آنجا که کوروش در توصیه های پایانی، فرزندانش را به دوستی با یکدیگر اندرز می دهد:

چه کس بیش از برادر درخور دوستی، که با شمای اش یک پدر و یک مادر است.

کوروش نامه گزنفون، دفتر ۸، بخش ۷، بند ۱۴، ترجمه ابوالحسن تهامی

 

در کتیبه بیستون بیان می‌شود که کمبوجیه و بردیا فرزندان کوروش، از یک مادر هستند.

کتیبه بیستون، ستون نخست، بند ۱۰

 

مشاهده می شود که از گفته ی دو مورخ(کتزیاس و گزنفون) می توان برداشت کرد که کوروش یک همسر داشته است و حرفی از همسر دیگر نیامده است. همچنین با توجه به کتیبه بیستون دو فرزند کوروش، از یک مادر هستند. شاید همین موضوع باعث شده است که برخی از پژوهشگران کوروش را  پادشاهی که تنها یک زن داشت؛ معرفی کنند. هرچند این موضوع هم دقیق نیست اما بسیار محتمل است. از طرفی موضوعی که نگارنده این نوشتار بدان اشاره می کند که «با توجه به منابع، کوروش سه همسر رسمی داشته است»؛ کاملا مردود است و نشان ازمطالعه نادرست منابع و شاید غرض ورزی آقای رضا مرادی غیاث آبادی نسبت به کوروش دارد.

به هر حال باید بپذیریم هیچ آگاهی دقیقی از همسر و یا همسران کوروش در دسترس نیست. فقط می توان با توجه به گفته مورخان اظهار داشت که در موضوع تک همسر بودن کوروش، اشتراک نسبی وجود دارد.

البته نگارنده ی این مطلب در همشهری جوان هم اظهار می کند: «این مطلب اصلا ملاک خوبی برای قضاوت کردن درباره کوروش نیست.»

/ 11 نظر / 447 بازدید
نمایش نظرات قبلی
من

یه کم یه طرفه به قاضی میرید شما من همیشه برام سوال بوده چطور بوده که این همه غارت و خون ریزی از وسطش یکی اینجوری دربیاد بعد هم اینکه ولش کن حسش نیست

ابراهيم

بابا من اصلا به جاي شما شرم كردم از بس توي تمام سطور اين نوشته هي آمده مورخان يوناني مورخان يوناني خوب اين كوروشي كه اينقدر بزرگ بوده چرا ايراني ها درباره اش ننوشته اند در منابع تاريخي ايراني چرا اثري ازش نيست بابا دست برداريد ديگه

نیلوفر

به نظر من همه ی این حرفا از سر حسودی به کورش بزرگه ، نه چیز دیگه !!!

شهرزاد

من الان که داشتم درباره ی این موضوع تحقیق میکردم با نوشته های اقای غیاث ابادی مواجه شدم و به نظرم مسخره اومد. اگه اونطور که ایشون گفتند باشه پس خیلی چیزای دیگه مثل داستان کوروش و پانته آ و...درست نیست با تشکر از شما

مریم

به نظر من هم تمام سخنان این آقای غیاث آبادی از روی غرض ورزی شخصی بوده، با توجه به تمام گزافه های که در مورد کوروش بزرگ گفته شده مثل غارت و به آتش کشیدن خانه مردم و هوس رانی... به نظر من این آقا که خودش رو پژوهشگر!!! میدونه از طرف کسی (و یا حکومت) تطمیع شده برای گفتن این دروغها! خدا تمام دروغگوهارو لعنت کنه!

امیر

نکته لول: در متن خود حضرتعالی این استدلال رو میشه کرد که کوروش حد اقل 3 زن همزمان داشته، بعد خودتون می نویسید که گزنفون در وصیت های کوروش گفته "همسر مرا" که شما استلال کردید پس کوروش یک زن داشته. نکته دوم: اگر هرودوت تارخ نویس قابل اطمینانی نیست، پس حضرتعالی حق ندارید در هیچ جایی از نوشته های هرودوت رجوع بگیرید. که در همین مقاله ی خودتون بهش ارجاع دادین. کلاً من فکر کنم شما از بابت غرض ورزی دست کمی از غیاث آبادی نداشته باشید. چون منبع می ذارید ولی به نفع نظر خودتون رای صادر می کنید. موفق باشید

ارشک

خوب بود رویدادنامه نبونعید هم می نوشتی که از این سند با اهمیت هم میشه فهمید کوروش یک همسر داشته چرا که در اونجا نوشته ((همسر پادشاه مرد)). اگر چند تا زن داشت میشد بنویسه ((یکی از همسران پادشاه)) همین تک همسر بودن کوروش و در نتیجه تعداد کم فرزندانش باعث شد که گعومات بعد کامبیز سوء استفاده کنه و داریوش که از خاندان هخامنشی بود و نه پسر کوروش پادشاهی رو به این خاندان برگردونه. همه چی نشون میده کوروش یک زن داشته

ساسان

درود--دوستان در مورد غیاث آبادی اینو بگم که میخاد با مخالفت با وقایع پذیرفته شده.خودش رو مطرح کنه،نمونش مهاجرت آریایی ها و نژادشون و ...درباره کوروش بزرگ هم این را بگویم که این نادان که هنوز نمی داند در زمان کوروش مصر دست هخامنشیان نیفتاده بود که بتواند دختر فرعون را بگیرد...یعنی از بیسوادیش حالم بهم میخوره...خیلی شبیه پورپیرار کذابه.

جاوید

من عاشق کوروشم و روش خیلی تعصب دارم واصلا قبول ندارم که کوروش کبیر جز یک همسر داشته باشه. وکسانی که انقدر علاقه دارن کوروش کبیر رو خراب کنن براشون متاسفم که یک غیرت ایرانی ندارن تمتم جهان به کوروش افتخار میکنه.

نگین

خدا کوروش رو رحمت کنه.این وصله ها به کوروش کبیر نمی چسبه که چند تا همسر دارد پس لطفا به اعتبار و بزرگی کوروش بزرگ لطمه الکی نزنید. البته روی حرفم با کسایی هست که می گن کوروش کبیر چند همسر داشتند.